Yıldız Üçgen Yol Verme

Yıldız üçgen yol verme şekli, elektrik devrelerinde sıkça kullanılan bir bağlantı yöntemidir. Bu yöntemde üç fazlı bir sistemdeki elemanlar, yıldız ve üçgen gibi iki farklı bağlantı şeklinde düzenlenir. Yıldız üçgen bağlantı, çeşitli endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak tercih edilmektedir.

Motorlarda kalkıştaki akımı düşürmek amacı ile yıldız üçgen yol verme yöntemi uygulanan en ekonomik sistemlerden biridir. Elektrik motorları ilk kalkınma anlarında kendi anma akımlarının ortalama 5 ya da 7 katı akım çekmektedir.

Yıldız Üçgen Yol Verme Yöntemi

 Yıldız üçgen bağlantı, özellikle yüksek güç gerektiren sistemlerde kullanıldığında büyük avantajlar sağlar. Bu bağlantı yöntemi, elektrik motorlarında sıkça kullanılır ve motorun çalışma verimini artırır. Yüksek güç gerektiren sistemlerde, yıldız üçgen bağlantı sayesinde akım değerleri düşerken, motorun başlangıçta oluşan yükü karşılaması kolaylaşır. Ayrıca, motorun başlangıçta yüksek akım çekmesi de önlenerek enerji tasarrufu sağlanır. Yıldız üçgen bağlantı, elektrik devrelerinde efektif bir şekilde güç akışını sağlamak için kullanılan önemli bir yöntemdir.

Yıldız-Üçgen Yol Verme Amacı

Yıldız bağlantı, motorun stator sarımı üzerinde düşük akım değeriyle başlangıç yapmasını sağlar. Başlangıçta yıldız bağlantısıyla çalışan motor, daha sonra yüksek akımlı üçgen bağlantısına geçer. Bu geçiş, motorun başlama anında yaratılması gereken yüksek akımı azaltır, böylece motorun çalışma ömrünü uzatır ve elektrik arızalarının önüne geçer. Ayrıca, yıldız üçgen bağlantı kullanılarak başlatılan motorlar daha az enerji tüketir, bu da enerji maliyetlerini düşürmeye yardımcı olur.

 Motorun kalkış anında yıldız bağlı çalıştırılmamış olduğu için gerilim düşer. Yıldız üçgen yönteminin kusursuz olması için motorların yük momentinin motor momentinden büyük olmaması gerekir.

 Yıldız bağlı olan motor devir sayısına ulaştığı anda üçgen bağlantıya geçme süresinin kısa olması gerekir. Böyle olması durumunda yıldızdan üçgen bağlantıya geçerken kapanma akımı küçük ve yıldızdan üçgene geçiş ise darbesiz olmalıdır. Bunun aksinin olması durumunda üçgen bağlantıya geçilirken yüksek kıvılcım görülür ve kontaklar yüksek ısıdan dolayı birbirlerine yapışır.

Yıldız Çalışma Süresinin Önemi

 Yıldız olarak çalışmakta olan motora yıldız üçgen yol verilirken devir sayısı ortalama anma sayısına yaklaştığı an, üçgen haline geçer. Bu sırada iki önemli olay meydana gelmektedir. İlki motorun yıldız çalışma süresi ikincisi ise üçgen bağlantıya geçiş süresidir. Motor ilk başta yüksüz çalışmaya başladığı zaman devir sayısı sıfırdan başlar ve anma devir sayısına kadar artar.

 Anma devir sayısına yaklaştığı zaman devir sayısı üçgen bağlantıya geçmektedir. Eğer devrin süresi yükselmeden üçgen bağlantıya geçilir ise motor şebekeden fazla akım çekmektedir. Bu nedenle motor yıldız bağlantıda normal devrine yaklaşabilmesi için belli bir zaman gerekir. Bu süre maksimum sekiz ya da on saniyedir.

 Devir sayısında düşme ya da darbe şeklinde hızlı akım artışı gibi durumların meydana gelmemesi için motorun yük momenti, yıldız bağlantıdaki kalkınma anındaki momentinden küçük olması gerekir. Yıldız bağlantıdan üçgen bağlantıya geçiş sürelerinin az olmasına dikkat etmek oldukça önemlidir.

Motorların Yıldız Çalışma Süresi

Üçgen motorlar yüksüz çalıştırılır. Çalıştıkları ilk anda yüksek akım çekecek oldukları için motor normal devrine ulaşmış olduğu zaman çalışma akımının düşmesi sağlanır. Motorun çekmiş olduğu yüksek akımdan normal çalışma akımına düşene kadarki geçen süre motorun yol vermedeki çalışma süresidir. Sürenin belirlenmesi ise bir kronometre ya da ampermetrenin yardımı ile olabilir.

Yıldız Bağlantı

Stator sargılarının giriş ucu olan U, V, W’ ye 3 faz gerilim uygulanmaktadır. Sargıların çıkış uçları olmakta olan Z, X, Y kısa devre edilir ise bu bağlantı yıldız bağlantı olur. Yıldız bağlantılar, sargıların Z, X, Y uçlarına şebekenin gerilimini uygulayarak U, v, W uçlarına kısa devre yapılarak da uygulanabilir.

 Bu durumda motorun çalışmasında herhangi bir değişiklik gözlemlenmez. Yıldız bağlantı sargıları arasında 120 derece faz farkı olduğu için hat gerilimi faz geriliminin 3 katıdır. Hatın akımı ise fazın akımına eşittir.

Üçgen Bağlantı

Motor klemensi üzerinde birinci fazın çıkış ucu ile ikinci fazın giriş ucu, ikinci fazın giriş ucuyla üçüncü fazın giriş ucu, üçüncü fazın çıkış ucuyla birinci fazın giriş ucu bağlanır ise eğer bu duruma üçgen bağlantı adı verilir.

 Klemens bağlantı kutusu konusu için uçlar karşılıklı olarak gelmemelidirler. Uçların karşılıklı gelmesi durumunda üçgen bağlantı durumu sakıncalıdır. Yukarıda belirtildiği gibi uç bağlantılar pirinç köprüler ile yapılırken diğer uçlar birleştirilirse eğer sargı uçları kısa devre olur. Bu nedenle uçlar sırası ile bağlanmalıdır.

Yıldız Üçgen Çalışmada Termik Kontaktör Seçimi

 Yıldız-üçgen yol verme yönteminde, kontaktör ve termik oldukça önemli bir konudur. Büyük seçilmiş olan kontaktör hiç ekonomik olmaz. Termik, uygun ayar akım değerlerinde olmaz ise görevlerini gerçekleştiremez. Bu yöntemde kullanılan enerji kontaktörün seçimi yapılırken sigorta seçimi de yapılmalıdır. Motor anma akımının daha üst akım değerini almalıdır.